| ॐ श्री परमात्मने नमः अथ नवमोऽध्यायः राजविद्याराजगुह्ययोगः | ఓం శ్రీ పరమాత్మనేః నమః అథ నవమోఽధ్యాయః రాజవిద్యా రాజగుహ్యయోగః |
Om Shri Paramatmane Namah
Yoga of Royal Knowledge and Royal Secret
This marks the beginning of Chapter 9 Rāja-Vidyā Rāja-Guhya Yoga
| श्रीभगवानुवाच इमं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे। ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥ 9.1॥ | శ్రీభగవానువాచ ఇమం తు తే గుహ్యతమం ప్రవక్ష్యామ్యనసూయవే। జ్ఞానం విజ్ఞానసహితం యజ్జ్ఞాత్వా మోక్ష్యసేఽశుభాత్॥ 9.1॥ |
| श्रीभगवान् ने कहा — तुम अनसूय (दोष दृष्टि रहित) के लिए मैं इस गुह्यतम ज्ञान को विज्ञान के सहित कहूँगा, जिसको जानकर तुम अशुभ (संसार बंधन) से मुक्त हो जाओगे. | శ్రీభగవాన్ ఉవాచ నీవు దోషాలు చూడని నిష్పక్షపాత స్వభావం కలవాడివి కాబట్టి, నేను నీకు ఈ అత్యంత గుప్తమైన జ్ఞానాన్ని విజ్ఞానంతో వివరిస్తాను. ఇది తెలుసుకుని నీవు ఈ అశుభమైన, సంసారబంధానికి కారణమైన లోకంలో నుండి పూర్తిగా విముక్తి పొందుతావు. |
śrī-bhagavān uvāca —
The Blessed Lord said — I shall now declare to you, who are free from envy, this most secret knowledge, combined with realization. Knowing this, you shall be freed from all evil.
imaṁ tu te guhya-tamaṁ pravakṣyāmy anasūyave।
jñānaṁ vijñāna-sahitaṁ yaj jñātvā mokṣyase ’śubhāt॥ 9.1॥
| राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम्। प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्॥ 9.2॥ | రాజవిద్యా రాజగుహ్యం పవిత్రమిదముత్తమమ్। ప్రత్యక్షావగమం ధర్మ్యం సుసుఖం కర్తుమవ్యయం॥ 9.2॥ |
| यह सम्पूर्ण विद्याओंका और सम्पूर्ण गोपनीयोंका राजा है। यह अति पवित्र तथा अतिश्रेष्ठ है और इसका फल भी प्रत्यक्ष है। यह धर्ममय है, अविनाशी है और करनेमें बहुत सुगम है अर्थात् इसको प्राप्त करना बहुत सुगम है। | ఇది సమస్త విద్యలకు అధిపతి, పరమరహస్యమైనది, అత్యంత పవిత్రమైనది, అతి శ్రేష్ఠమైనది, మరియు దీని ఫలితం ప్రత్యక్షంగా అనుభవించగలిగేది. ఇది ధర్మమయమైనది, నాశరహితమైనది, మరియు దీనిని ఆచరించడం కూడా ఎంతో సులభం. |
rāja-vidyā rāja-guhyaṁ pavitram idam uttamam।
This is the king of sciences and the king of secrets. It is supremely sacred, directly realizable, righteous, easy to practice, and imperishable.
pratyakṣāvagamaṁ dharmyaṁ su-sukhaṁ kartum avyayam॥ 9.2॥
| अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप। अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि॥ 9.3॥ | అశ్రద్ధధానాః పురుషా ధర్మస్యాస్య పరంతప। అప్రాప్య మాం నివర్తంతే మృత్యుసంసారవర్త్మని॥ 9.3॥ |
| हे परन्तप ! इस धर्म में श्रद्धारहित पुरुष मुझे प्राप्त न होकर मृत्युरूपी संसार में भ्रमण करते हैं. | అర్జునా ! ఈ ధర్మంపట్ల శ్రద్ధలేని పురుషులు నన్ను పొందకుండా మరణరూపమైన సంసారపథంలో పరిభ్రమిస్తారు. |
aśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya paraṁtapa।
aprāpya māṁ nivartante mṛtyu-saṁsāra-vartmani॥ 9.3॥
| मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना। मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः॥ 9.4॥ | మయా తతమిదం సర్వం జగదవ్యక్తమూర్తినా। మత్స్థానిని సర్వభూతాని న చాహం తేష్వవస్థితః॥ 9.4॥ |
| यह सम्पूर्ण जगत् मुझ (परमात्मा) के अव्यक्त स्वरूप से व्याप्त है; भूतमात्र मुझमें स्थित है, परन्तु मैं उनमें स्थित नहीं हूं. | ఈ మొత్తం జగత్ నా అవ్యక్త రూపం ద్వారా వ్యాపించిఉంది. సర్వజీవులు నాలోనే ఉన్నా, నేను వాటిలో లేను. |
mayā tatam idaṁ sarvaṁ jagad avyakta-mūrtinā।
This entire universe is pervaded by Me in My unmanifest form. All beings dwell in Me, but I am not situated in them.
mat-sthāni sarva-bhūtāni na cāhaṁ teṣv avasthitaḥ॥ 9.4॥
| न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम्। भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः॥ 9.5॥ | న చ మత్స్థాని భూతాని పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్। భూతభృన్న చ భూతస్థో మమాత్మా భూతభావనః॥ 9.5॥ |
| और (वस्तुत:) भूतमात्र मुझ में स्थित नहीं है; मेरे ईश्वरीय योग को देखो कि भूतों को धारण करने वाली और भूतों को उत्पन्न करने वाली मेरी आत्मा उन भूतों में स्थित नहीं है। | ఈశ్వర సంబంధమైన నా యోగశక్తిని చూడు. భూతాలు నాలో లేవు. నా ఆత్మ సమస్త భూతాలనూ సృష్టించి, పోషిస్తున్నప్పటికీ వాటిలో వుండదు. |
na ca mat-sthāni bhūtāni paśya me yogam aiśvaram।
Yet, beings are not in Me — behold My divine yoga! Though I support all beings, My Self is not in them. I am the source and sustainer of all beings.
bhūta-bhṛn na ca bhūta-stho mamātmā bhūta-bhāvanaḥ॥ 9.5॥
| यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् । तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥ 9.6॥ | యథాకాశస్థితో నిత్యం వాయుః సర్వత్రగో మహాన్ | తథా సర్వాణి భూతాని మత్స్థానీత్యుపధారయ || 9.6 || |
| जैसे सर्वत्र विचरण करने वाली महान् वायु सदा आकाश में स्थित रहती हैं, वैसे ही सम्पूर्ण भूत मुझमें स्थित हैं, ऐसा तुम जानो।। | సర్వత్రా సంచరించే మహావాయువు ఆకాశంలో నిరంతరం నిలిచి వున్నట్లే సర్వభూతాలూ నాలో వున్నాయని తెలుసుకో. |
yathākāśasthito nityaṁ vāyuḥ sarvatrago mahān
Know that Just as the wind always remains in space, all beings reside in Me.
tathā sarvāṇi bhūtāni matsthānītyupadhāraya ॥ 9.6॥
| सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् । कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम् ॥ 9.7॥ | సర్వభూతాని కౌంతేయ ప్రకృతిం యాంతి మామికామ్ | కల్పక్షయే పునస్తాని కల్పాదౌ విసృజామ్యహమ్ || 9.7 || |
| हे कुन्तीपुत्र! सम्पूर्ण प्राणी कल्प के अंत में मेरी ही प्रकृति में लीन हो जाते हैं और कल्प के आरम्भ में मैं उन्हें पुनः उत्पन्न करता हूँ। | హే కౌంతేయా! సర్వజీవులు కల్పాంతంలో నా ప్రకృతిలో ప్రవేశిస్తున్నాయి. కల్ప ప్రారంభంలో వాటిని మళ్ళీ నేను సృజిస్తున్నాను. |
Sarvabhūtāni kaunteya prakṛitiṁ yānti māmikām,
O son of Kunti, at the end of a cycle (kalpa), all beings merge into My nature, and at the beginning of the next, I manifest them again.
kalpakṣhaye punas tāni kalpādau visṛijāmyaham ॥ 9.7॥
| प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः । भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात् ॥ 9.8॥ | ప్రకృతిం స్వామవష్టభ్య విసృజామి పునః పునః | భూతగ్రామమిమం కృత్స్నమవశం ప్రకృతేర్వశాత్ || 9.8 || |
| प्रकृति को अपने वश में करके (अर्थात् उसे चेतनता प्रदान कर) स्वभाव के वश से परतन्त्र (अवश) हुए इस सम्पूर्ण भूत समुदाय को मैं पुन:-पुन: रचता हूँ।। | ప్రకృతిని నా ఆధీనంలో ఉంచి (అంటే, దానికి చైతన్యం ప్రసాదించి), స్వభావానికి లోబడి ఉన్న ఈ సంపూర్ణ భూతసమూహాన్ని నేను పునఃపునః (మరల) సృష్టిస్తూనే ఉంటాను. |
Prakṛitiṁ svām avaṣhṭabhya visṛijāmi punaḥ punaḥ,
Controlling My own nature, I create all beings again and again. They come into existence helplessly, being under the control of nature.
bhūtagrāmam imaṁ kṛitsnam avaśhaṁ prakṛiter vaśhāt ॥ 9.8॥
| न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय । उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु ॥ 9.9॥ | న చ మాం తాని కర్మాణి నియమింతి ధనంజయ | ఉదాసీనవదాసీనమసక్తం తేషు కర్మసు || 9.9 || |
| हे धनंजय! वे कर्म मुझे बाँधते नहीं, क्योंकि मैं उन कर्मों में आसक्त नहीं हूँ और उदासीन के समान स्थित रहता हूँ। | ఓ ధనంజయ! ఆ కార్యాలు నన్ను బంధించవు, ఎందుకంటే నేను వాటిలో ఆసక్తి లేకుండా ఉండి, ఉదాసీనుడివలె ఉంటాను. |
Na cha māṁ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya,
O Dhananjaya, those actions do not bind Me, as I remain unattached and indifferent to them, like one who is neutral.
udāsīnavad āsīnam asaktaṁ teṣhu karmasu॥ 9.9॥
| मयाऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम्। हेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते।।9.10।। | మయా௨ధ్యక్షేణ ప్రకృతిః సూయతే సచరాచరమ్ | హేతునా௨నేన కౌంతేయ జగద్విపరివర్తతే ।।9.10।। |
| प्रकृति मेरी अध्यक्षतामें सम्पूर्ण चराचर जगत् को रचती है। हे कुन्तीनन्दन ! इसी हेतुसे जगत् का विविध प्रकारसे परिवर्तन होता है। | ప్రకృతి నా ఆధ్వర్యంలో సమస్త చరాచర జగత్తును సృష్టిస్తుంది. హే కుంతీనందనా! అందువల్లనే జగత్తులో వివిధరకాల మార్పులు జరుగుతున్నాయి |
Mayādhyakṣeṇa prakṛitiḥ sūyate sacarācharam,
O Kaunteya, under My supervision, nature brings forth the moving and non-moving beings. Because of this, the world continues to revolve.
hetunānena kaunteya jagad viparivartate।।9.10।।
| अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम्। परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्।।9.11।। | అవజానంతి మాం మూఢా మానుషీం తనుమాశ్రితమ్ | పరం భావమజానంతో మమ భూతమహేశ్వరమ్ ।।9.11।। |
| मूर्खलोग मेरे सम्पूर्ण प्राणियोंके महान् ईश्वररूप परमभावको न जानते हुए मुझे मनुष्यशरीरके आश्रित मानकर अर्थात् साधारण मनुष्य मानकर मेरी अवज्ञा करते हैं। | మూఢులు నా పరమ స్వరూపాన్ని ( సమస్త ప్రాణికోటికీ ప్రభువునైన నా తత్వాన్ని) తెలుసుకోక, నన్ను మనుష్య శరీరాన్ని ధరించిన సాధారణ వ్యక్తిగా భావించి అవమానిస్తారు. |
Avajānanti māṁ mūḍhā mānuṣhīṁ tanum āśhritam,
Fools disregard Me when I appear in a human form; they do not understand My higher nature as the Supreme Lord of all beings.
paraṁ bhāvam ajānanto mama bhūta-maheśvaram।।9.11।।
| मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः। राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः।।9.12।। | మోఘాశా మోఘకర్మాణో మోఘజ్ఞానా విచేతసః | రాక్షసీమాసురీం చైవ ప్రకృతిం మోహినీం శ్రితాః ।।9.12।। |
| जिनकी आशाएँ, कर्म और ज्ञान सत्-फल देनेवाले नहीं होते, ऐसे अविवेकी मनुष्य आसुरी, राक्षसी और मोहिनी फकृतिका आश्रय लेते हैं। | శుభం కలిగించని ఆశలు, పనులు, అజ్ఞానం ఉన్న అవివేకులు (తెలివిలేని వారు) ఆసురి, రాక్షసి, మరియు మాయకి లోనయ్యే ప్రకృతిని ఆశ్రయిస్తారు. |
Mogha-āśhā mogha-karmāṇo mogha-jñānā vichetasaḥ,
Those with deluded minds, vain hopes, futile actions, and false knowledge take refuge in demonic and delusive nature.
rākṣhasīm āsurīṁ chaiva prakṛitiṁ mohinīṁ śhritāḥ।।9.12।।
| महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः। भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्।।9.13।। | మహాత్మానస్తు మాం పార్థ దైవీం ప్రకృతిమాశ్రితాః | భజంత్యనన్యమనసో జ్ఞాత్వా భూతాదిమవ్యయమ్ || 9.13।। |
| हे पार्थ ! परन्तु दैवी प्रकृति के आश्रित महात्मा पुरुष मुझे समस्त भूतों का आदिकारण और अव्ययस्वरूप जानकर अनन्यमन से युक्त होकर मुझे भजते हैं। | పార్థా ! దైవీప్రక్రుతిని కలిగిన మహాత్ములు సర్వభూతాలకూ ఆదికారణమైనవాడిగా, నాశనంలేనివాడిగా నన్ను తెలుసుకుని ఏకాగ్రచిత్తంతో సేవిస్తారు. |
Mahātmānas tu māṁ pārtha daivīṁ prakṛitim āśhritāḥ,
O Partha, great souls, who take shelter in divine nature, worship Me with undistracted minds, knowing Me as the imperishable origin of all beings.
bhajanty ananya-manaso jñātvā bhūtādim avyayam ।।9.13।।
| सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः। नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते।।9.14।। | సతతం కీర్తయంతో మాం యతంతశ్చ దృఢవ్రతాః | నమస్యంతశ్చ మాం భక్త్యా నిత్యయుక్తా ఉపాసతే ।।9.14।। |
| सतत मेरा कीर्तन करते हुए, प्रयत्नशील, दढ़व्रती पुरुष मुझे नमस्कार करते हुए, नित्ययुक्त होकर भक्तिपूर्वक मेरी उपासना करते हैं।। | వాళ్ళలో కొంతమంది నిరంతరం నన్ను కీర్తిస్తూ, దృఢవ్రతంతో ప్రయత్నిస్తూ భక్తితో నన్నేనమస్కరిస్తూ మనస్సు నామీదే నిలిపి నన్ను ఉపాసిస్తారు. |
satataṁ kīrtayanto māṁ yatantaśh cha dṛiḍha-vratāḥ
Always glorifying Me, striving,firm in vows, prostrating themselves before Me, they worship Me with devotion always steadfast.
namasyantaśh cha māṁ bhaktyā nitya-yuktā upāsate ।।9.14।।
| ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते। एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम्।।9.15।। | జ్ఞానయజ్ఞేన చాప్యన్యే యజంతో మాముపాసతే | ఏకత్వేన పృథక్త్వేన బహుధా విశ్వతోముఖమ్ ।।9.15।। |
| कोई मुझे ज्ञानयज्ञ के द्वारा पूजन करते हुए एकत्वभाव से उपासते हैं, कोई पृथक भाव से, कोई बहुत प्रकार से मुझ विराट स्वरूप (विश्वतो मुखम्) को उपासते हैं।। | మరికొంతమంది మహాత్ములు విశ్వరూపంతో వున్న నన్ను జ్ఞానయజ్ఞంతో సేవిస్తారు. అనేక భావాలతో—నేను ఒక్కడినే అనీ, వేరే వ్యక్తిననీ, బహురూపాలు కలిగినవాడిననీ భజిస్తారు. |
jñāna-yajñena chāpyanye yajanto mām upāsate
Others worship Me with full consciousness as the One, the Manifold, the Omnipresent, the Universal.
ekatvena pṛithaktvena bahudhā viśhvato-mukham।।9.15।।
| अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम्। मंत्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्।।9.16।। | అహం క్రతురహం యజ్ఞః స్వధా௨హమహమౌషధమ్ | మంత్రో௨హమహమేవా௨జ్యమహమగ్నిరహం హుతమ్ ।।9.16।। |
| मैं ऋक्रतु हूँ; मैं यज्ञ हूँ; स्वधा और औषध मैं हूँ, मैं मन्त्र हूँ, घी हूँ, मैं अग्नि हूँ और हुतं अर्थात् हवन कर्म मैं हूँ।। | నేనే కృతు (విధి), నేనే యజ్ఞం, స్వధా మరియు ఔషధి కూడా నేనే, నేనే మంత్రం,నేనే నెయ్యి , నేనే అగ్ని, హవన క్రియ కూడా నేనే. |
ahaṁ kratur ahaṁ yajñaḥ svadhāham aham auṣhadham
I am the ritual (Kratu), I am the sacrifice (Yajna), I am the offering to the ancestors (Swadha), and the healing herb (Aushadhi). I am the sacred chant (Mantra), the clarified butter (Ghee), the fire (Agni), and the act of offering itself (Hutam).
mantro ’ham aham evājyam aham agnir ahaṁ hutam।।9.16।।
| पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः। वेद्यं पवित्रमोंकार ऋक् साम यजुरेव च।।9.17।। | పితా௨హమస్య జగతో మాతా ధాతా పితామహః | వేద్యం పవిత్రమోంకార ఋక్సామ యజురేవ చ।।9.17।। |
| मैं ही इस जगत् का पिता, माता, धाता (धारण करने वाला) और पितामह हूँमैं वेद्य (जानने योग्य) वस्तु हूँ, पवित्र, ओंकार, ऋग्वेद, सामवेद और यजुर्वेद भी मैं ही हूँ।। | ఈ జగత్తుకు తండ్రి, తల్లి, సంరక్షకుడిని, పితామహుడుని నేనే, నేనే కర్మఫలదాత, తెలుసుకోదగ్గవస్తువు నేనే. ఓంకారం, ఋగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదం కూడా నేనే. |
pitāham asya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ
I am the father of this world, the mother, the dispenser of the fruits of actions and the grandfather; the (one) thing to be known, the purifier, the sacred monosyllable (Om), and also the Rik-, the Sama-and the Yajur-Vedas.
vedyaṁ pavitram oṁkāra ṛik sāma yajur eva cha।।9.17।।
| गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत्। प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्।।9.18।। | గతిర్భర్తా ప్రభుః సాక్షీ నివాసః శరణం సుహృత్ | ప్రభవః ప్రలయః స్థానం నిధానం బీజమవ్యయమ్ ।।9.18।। |
| गति (लक्ष्य), भरण-पोषण करने वाला, प्रभु (स्वामी), साक्षी, निवास, शरणस्थान तथा मित्र और उत्पत्ति, प्रलयरूप तथा स्थान (आधार), निधान और अव्यय कारण भी मैं हूँ।। | నేనే గమ్యం (లక్ష్యం), పోషకుడు, ప్రభువు, సాక్షి, నివాసస్థానం, ఆశ్రయ స్థానం, మిత్రుడు, నేను సృష్టి, లయ రూపమూ, స్థానం (ఆధారం), నిధానము మరియు అక్షయమైన బీజకారణమునై ఉన్నాను. |
gatir bhartā prabhuḥ sākṣhī nivāsaḥ śharaṇaṁ suhṛit
I am the goal, the sustainer, the Lord, the witness, the abode, the shelter, and the friend. I am the origin, the dissolution, the foundation, the treasure-house, and the seed imperishable cause.
prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṁ nidhānaṁ bījam avyayam।।9.18।।
| तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च। अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन।।9.19।। | తపామ్యహమహం వర్షం నిగృహ్ణామ్యుత్సృజామి చ | అమృతం చైవ మృత్యుశ్చ సదసచ్చాహమర్జున।।9.19।। |
| हे अर्जुन ! मैं ही (सूर्य रूप में) तपता हूँ; मैं वर्षा का निग्रह और उत्सर्जन करता हूँ। मैं ही अमृत और मृत्यु एवं सत् और असत् हूँ। | అర్జునా ! నేనే వేడి కలుగజేస్తున్నాను. వర్షాన్ని నిలుపుతున్నాను; కురిపిస్తున్నాను. అమృతమూ, మృత్యువూ నేనే మరియు సత్ అసత్ కూడా. |
tapāmyaham ahaṁ varṣhaṁ nigṛihṇāmyutsṛijāmi cha
O Arjuna! I radiate heat (as the Sun); I withhold and release the rain. I am immortality and also death; I am both the real (Sat) and the unreal (Asat).
amṛitaṁ chaiva mṛityuśh cha sad asach chāham arjuna।।9.19।।
| त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते। ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक मश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान्।।9.20।। | త్రైవిద్యా మాం సోమపాః పూత పాపా యజ్ఞైరిష్ట్వా స్వర్గతిం ప్రార్థయంతే | తే పుణ్యమాసాద్యసురేంద్రలోకం అశ్నంతి దివ్యాన్ దివి దేవభోగాన్ || 9.20।। |
| वेदत्रयीमें कहे हुए सकाम अनुष्ठानको करनेवाले और सोमरसको पीनेवाले जो पापरहित मनुष्य यज्ञोंके द्वारा इन्द्ररूपसे मेरा पूजन करके स्वर्ग-प्राप्तिकी प्रार्थना करते हैं, वे पुण्यके फलस्वरूप इन्द्रलोकको प्राप्त करके वहाँ स्वर्गमें देवताओंके दिव्य भोगोंको भोगते हैं। | వేదత్రయంలో చెప్పబడిన ఫలాపేక్షతో కూడిన యజ్ఞకర్మలను ఆచరించే వారు, సోమరసపానం చేసే పాపరహితులు, యజ్ఞాల ద్వారా ఇంద్రస్వరూపమైన నన్ను పూజిస్తూ స్వర్గప్రాప్తిని కోరుతారు. వారు సత్కర్మల ఫలితంగా ఇంద్రలోకాన్ని పొందుతూ, అక్కడ దేవతలు అనుభవించే దివ్యభోగాలను ఆస్వాదిస్తారు. |
trai-vidyā māṁ soma-pāḥ pūta-pāpā
Those sinless men who perform desire-driven rituals as prescribed in the three Vedas, drink soma, and worship Me (in the form of Indra) through sacrifices, pray for heaven. As a result of their virtuous deeds, they attain Indra’s heaven and enjoy the divine pleasures of the celestial gods.
yajñair iṣhṭvā svar-gatiṁ prārthayante
te puṇyam āsādya surendra-lokam
aśhnanti divyān divi deva-bhogān।।9.20।।
| ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति। एव त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना गतागतं कामकामा लभन्ते।।9.21।। | తే తం భుక్త్వా స్వర్గలోకం విశాలం క్షీణే పుణ్యే మర్త్యలోకం విశంతి | ఏవం త్రయీధర్మమనుప్రపన్నాః గతాగతం కామకామా లభంతే ।।9.21।। |
| वे उस विशाल स्वर्गलोकके भोगोंको भोगकर पुण्य क्षीण होनेपर मृत्युलोकमें आ जाते हैं। इस प्रकार तीनों वेदोंमें कहे हुए सकाम धर्मका आश्रय लिये हुए भोगोंकी कामना करनेवाले मनुष्य आवागमनको प्राप्त होते हैं। | వారు ఆ విస్తృతమైన స్వర్గలోకంలోని భోగాలను అనుభవించిన తర్వాత, పుణ్యం తగ్గిపోయినపుడు మరల మానవ లోకానికి తిరిగి వస్తారు. ఈ విధంగా, మూడు వేదాలలో పేర్కొన్న ఫలాపేక్షతో కూడిన కర్మలను ఆశ్రయించి భోగాలకోసం పనిచేసే వారు పునర్జన్మ చక్రంలోనే పడి ఉంటారు. |
te taṁ bhuktvā swarga-lokaṁ viśhālaṁ
After enjoying the vast pleasures of heaven, when their merit is exhausted, they return to the mortal world. Thus, those who follow the desire-driven rituals prescribed in the Vedas, seeking enjoyment, remain bound to the cycle of birth and death.
kṣhīṇe puṇye martya-lokaṁ viśhanti
evaṁ trayī-dharmam anuprapannā
gatāgataṁ kāma-kāmā labhante ।।9.21।।
| अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते। तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्।।9.22।। | అనన్యాశ్చింతయంతో మాం యే జనాః పర్యుపాసతే | తేషాం నిత్యాభియుక్తానాం యోగక్షేమం వహామ్యహమ్ ।।9.22।। |
| अनन्य भाव से मेरा चिन्तन करते हुए जो भक्तजन मेरी ही उपासना करते हैं, उन नित्ययुक्त पुरुषों का योगक्षेम मैं वहन करता हूँ।। योगक्षेम – अप्राप्त वस्तुकी प्राप्तिका नाम योग है और प्राप्त वस्तुकी रक्षा का नाम क्षेम है. | నన్ను అనన్యభావంతో ధ్యానిస్తూ, నన్నే ఉపాసించే భక్తులు – అటువంటి నిత్యంగా నాతో ఏకమై ఉన్న వారికి, వారి యోగక్షేమాన్ని నేను స్వయంగా పోషిస్తాను. యోగక్షేమం — ఇంకా పొందని వస్తువును పొందడమే “యోగం” అని అంటారు; ఇప్పటికే పొందిన వస్తువును రక్షించడమే “క్షేమం” అని అంటారు. |
ananyāśh chintayanto māṁ ye janāḥ paryupāsate
Those who constantly think of Me with exclusive devotion and worship Me alone – for such ever-connected devotees, I personally take care of their Yoga and Kshema.
teṣhāṁ nityābhiyuktānāṁ yoga-kṣhemaṁ vahāmyaham ।।9.22।।
Yoga means obtaining what one does not have.
Kshema means protecting what one already possesses.
Thus, the Lord promises to provide and protect all that is needed for His devoted followers
| येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः। तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्।।9.23।। | యే௨ప్యన్యదేవతా భక్తా యజంతే శ్రద్ధయాన్వితాః | తే௨పి మామేవ కౌంతేయ యజంత్యవిధిపూర్వకమ్ ।।9.23।। |
| हे कौन्तेय ! श्रद्धा से युक्त जो भक्त अन्य देवताओं को पूजते हैं, वे भी मुझे ही अविधिपूर्वक पूजते हैं।। | కౌంతేయా ! ఇతర దేవతలను భక్తి శ్రద్ధలతో భజించేవాళ్ళు కూడా నన్నే పూజిస్తున్నారు. అయితే వాళ్ళ ఆరాధన విధిపూర్వకం (శాస్త్రసమ్మతం) కాదు. |
ye ’pyanya-devatā-bhaktā yajante śhraddhayānvitāḥ
O Kaunteya! Those devotees who worship other gods with faith, they are actually worshiping Me, though unknowingly and not in the proper way.
te ’pi mām eva kaunteya yajantyavidhi-pūrvakam।।9.23।।
| अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च। न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते।।9.24।। | అహం హి సర్వయజ్ఞానాం భోక్తా చ ప్రభురేవ చ | న తు మామభిజానంతి తత్త్వేనా௨తశ్చ్యవంతి తే ।।9.24।। |
| क्योंकि सब यज्ञों का भोक्ता और स्वामी मैं ही हूँ, परन्तु वे मुझे तत्त्वत: नहीं जानते हैं, इसलिए वे गिरते हैं, अर्थात् संसार को प्राप्त होते हैं।। | నేనే సర్వయజ్ఞాలలో భోక్త మరియు ప్రభువు. ఇతర దేవతలను పూజించే భక్తులు ఈ వాస్తవాన్ని గ్రహించలేక, మళ్ళీ మళ్ళీ పునర్జన్మ పొందుతారు. |
ahaṁ hi sarva-yajñānāṁ bhoktā cha prabhureva cha
Because I am the receiver and the Lord of all sacrifices, but they do not know Me in truth, therefore, they fall, meaning they are bound to the material world.
na tu mām abhijānanti tattvenātaśh chyavanti te ।।9.24।।
| यान्ति देवव्रता देवान् पितृ़न्यान्ति पितृव्रताः। भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम्।।9.25।। | యాంతి దేవవ్రతా దేవాన్ పితౄన్ యాంతి పితృవ్రతాః | భూతాని యాంతి భూతేజ్యా యాంతి మద్యాజినో௨పి మామ్।।9.25।। |
| देवताओंका पूजन करनेवाले (शरीर छोड़नेपर) देवताओंको प्राप्त होते हैं। पितरोंका पूजन करनेवाले पितरोंको प्राप्त होते हैं। भूत-प्रेतोंका पूजन करनेवाले भूत-प्रेतोंको प्राप्त होते हैं। परन्तु मेरा पूजन करनेवाले मुझे ही प्राप्त होते हैं। | దేవతలను పూజించే వారు (శరీరాన్ని విడిచిపెట్టిన తర్వాత) దేవతలను పొందుతారు. పితరులను పూజించే వారు పితరులను పొందుతారు. భూతప్రేతాలను పూజించే వారు భూతప్రేతాలను పొందుతారు. కానీ నన్ను పూజించే వారు నన్నే పొందుతారు. |
yānti deva-vratā devān pitṝīn yānti pitṛi-vratāḥ
Those who worship the gods attain the gods after leaving their bodies. Those who worship the ancestors attain the ancestors. Those who worship the spirits and ghosts attain them. But those who worship Me, attain Me.
bhūtāni yānti bhūtejyā yānti mad-yājino ’pi mām ।।9.25।।
| पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति। तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः।।9.26।। | పత్రం పుష్పం ఫలం తోయం యో మే భక్త్యా ప్రయచ్ఛతి | తదహం భక్త్యుపహృతమశ్నామి ప్రయతాత్మనః।।9.26।। |
| जो भक्त मुझे पत्र? पुष्प? फल और जल आदि कुछ भी वस्तु भक्तिपूर्वक देता है? उस प्रयतात्मा — शुद्धबुद्धि भक्तके द्वारा भक्तिपूर्वक अर्पण किये हुए वे पत्र पुष्पादि मैं ( स्वयं ) खाता हूँ अर्थात् ग्रहण करता हूँ। | ఎవరైనా భక్తుడు నాపై భక్తితో ఆకుకాని, పువ్వుకాని, పండుకాని, నీరుకాని సమర్పిస్తే — శుద్ధ హృదయంతో చేసిన ఆ అర్పణను నేను సంతోషంతో స్వీకరిస్తాను. |
patraṁ puṣhpaṁ phalaṁ toyaṁ yo me bhaktyā prayachchhati
Whoever offers Me with devotion a leaf, a flower, a fruit, or water, I accept that offering made with a pure heart and devotion.
tadahaṁ bhaktyupahṛitam aśhnāmi prayatātmanaḥ ।।9.26।।
| यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत्। यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम्।।9.27।। | యత్కరోషి యదశ్నాసి యజ్జుహోషి దదాసి యత్ | యత్తపస్యసి కౌంతేయ తత్కురుష్వ మదర్పణమ్।।9.27।। |
| हे कौन्तेय ! तुम जो कुछ कर्म करते हो, जो कुछ खाते हो, जो कुछ हवन करते हो, जो कुछ दान देते हो और जो कुछ तप करते हो, वह सब तुम मुझे अर्पण करो। | ఓ కౌంతేయా! నీవు చేసే ప్రతి కార్యం, నీవు తినే ఆహారం, నీవు చేసే హవనం, ఇచ్చే దానం, చేసే తపస్సు — ఇవన్నీ నాకు సమర్పించు. |
yat karoṣhi yad aśhnāsi yaj juhoṣhi dadāsi yat
O Kaunteya! Whatever actions you perform, whatever food you eat, whatever offerings you make in sacrifice, whatever charity you give, and whatever austerities you undertake — offer all of that to Me.
yat tapasyasi kaunteya tat kuruṣhva mad-arpaṇam।।9.27।।
| शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः। संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि।।9.28।। | శుభాశుభఫలైరేవం మోక్ష్యసే కర్మబంధనైః | సన్న్యాసయోగయుక్తాత్మా విముక్తో మాముపైష్యసి ।।9.28।। |
| इस प्रकार तुम शुभाशुभ फलस्वरूप कर्मबन्धनों से मुक्त हो जाओगे; और संन्यासयोग से युक्तचित्त हुए तुम विमुक्त होकर मुझे ही प्राप्त हो जाओगे। | ఈ విధంగా నీవు శుభాశుభ ఫలాలను కలిగించే కర్మబంధనాల నుండి విముక్తుడవుతావు.సన్యాసయోగంతో మనస్సును ఏకాగ్రపరిచి, నీవు సంపూర్ణంగా విముక్తుడవై నన్నే చేరుతావు. |
śhubhāśhubha-phalair evaṁ mokṣhyase karma-bandhanaiḥ
In this way, you will be freed from the bondage of actions that bear good and bad results. With your mind united through the yoga of renunciation, you will become liberated and attain Me
sannyāsa-yoga-yuktātmā vimukto mām upaiṣhyasi ।।9.28।।
| समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः। ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम्।।9.29।। | సమో௨హం సర్వభూతేషు న మే ద్వేష్యో௨స్తి న ప్రియః | యే భజంతి తు మాం భక్త్యా మయి తే తేషు చాప్యహమ్।।9.29।। |
| मैं समस्त भूतों में सम हूँ; न कोई मुझे अप्रिय है और न प्रिय; परन्तु जो मुझे भक्तिपूर्वक भजते हैं, वे मुझमें और मैं भी उनमें हूँ। | నేను సమస్త భూతములలో సమంగా ఉన్నాను — నాకు ఎవ్వరూ అప్రీయులు కారు, ప్రియులూ కారు. కానీ, ఎవరైతే నన్ను భక్తిపూర్వకంగా భజిస్తారో, వారు నాలో ఉంటారు, నేనూ వారిలో ఉంటాను. |
samo ’haṁ sarva-bhūteṣhu na me dveṣhyo ’sti na priyaḥ
I am equally disposed toward all living beings — I hold no one as dear or hateful. But those who worship Me with devotion dwell in Me, and I dwell in them.
ye bhajanti tu māṁ bhaktyā mayi te teṣhu chāpyaham।।9.29।।
| अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक्। साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः।।9.30।। | అపి చేత్సుదురాచారో భజతే మామనన్యభాక్ | సాధురేవ స మంతవ్యః సమ్యగ్వ్యవసితో హి సః।।9.30।। |
| यदि कोई अतिशय दुराचारी भी अनन्यभाव से मेरा भक्त होकर मुझे भजता है, वह साधु ही मानने योग्य है, क्योंकि वह यथार्थ निश्चय वाला है। | ఎంతటి పాపి అయినప్పటికీ అనన్యభావంతో (ఏకాగ్రచిత్తంతో) నన్ను సేవిస్తే అతనిని సాధువుగానే భావించాలి. ఎందువల్లనంటే అతని సంకల్పం మంచిది కాబట్టి. |
api chet su-durāchāro bhajate mām ananya-bhāk
Even if a person is extremely sinful, if he worships Me with unwavering devotion, he should be considered a righteous soul — for he is truly determined and rightly resolved.
sādhur eva sa mantavyaḥ samyag vyavasito hi saḥ।।9.30।।
| क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति। कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति।।9.31।। | క్షిప్రం భవతి ధర్మాత్మా శశ్వచ్ఛాంతిం నిగచ్ఛతి | కౌంతేయ ప్రతి జానీహి న మే భక్తః ప్రణశ్యతి।।9.31।। |
| हे कौन्तेय, वह शीघ्र ही धर्मात्मा बन जाता है और शाश्वत शान्ति को प्राप्त होता है। तुम निश्चयपूर्वक सत्य जानो कि मेरा भक्त कभी नष्ट नहीं होता। | ఓ కౌంతేయా! అటువంటి భక్తుడు త్వరగా ధర్మాత్ముడవుతాడు మరియు శాశ్వతమైన శాంతిని పొందుతాడు. నీవు ఈ సత్యాన్ని నిర్దిష్టంగా తెలుసుకో — నా భక్తుడు ఎప్పటికీ నాశనమవడు. |
kṣhipraṁ bhavati dharmātmā śhaśhvach-chhāntiṁ nigachchhati
O Kaunteya, such a devotee quickly becomes righteous and attains lasting peace. Know for certain that My devotee is never destroyed.
kaunteya pratijānīhi na me bhaktaḥ praṇaśhyati ।।9.31।।
| मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः। स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्।।9.32।। | మాం హి పార్థ వ్యపాశ్రిత్య యే௨పి స్యుః పాపయోనయః | స్త్రియో వైశ్యాస్తథా శూద్రాః తే௨పి యాంతి పరాం గతిమ్।।9.32।। |
| हे पार्थ! जो भी पापयोनिवाले हों तथा जो भी स्त्रियाँ, वैश्य और शूद्र हों, वे भी सर्वथा मेरे शरण होकर निःसन्देह परमगतिको प्राप्त हो जाते हैं। | పార్థా ! నన్ను ఆశ్రయించినవాళ్ళు ఎవరైనా సరే—పాపజన్ములు కాని, స్త్రీలుకాని, వైశ్యులుకాని, శూద్రులు కాని—పరమశాంతిపదం పొందుతారు. |
māṁ hi pārtha vyapāśhritya ye ’pi syuḥ pāpa-yonayaḥ
O Partha! Even those born in sinful wombs — women, merchants, and service oriented — if they take complete refuge in Me, they too undoubtedly attain the supreme goal (liberation).
striyo vaiśhyās tathā śhūdrās te ’pi yānti parāṁ gatim ।।9.32।।
| किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा। अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्।।9.33।। | కిం పునర్బ్రాహ్మణాః పుణ్యా భక్తా రాజర్షయస్తథా | అనిత్యమసుఖం లోకమిమం ప్రాప్య భజస్వ మామ్ |
| फिर क्या कहना है कि पुण्यशील ब्राह्मण और राजर्षि भक्तजन (परम गति को प्राप्त होते हैं); (इसलिए) इस अनित्य और सुखरहित लोक को प्राप्त होकर (अर्थात् परम पुरुषार्थके साधनरूप दुर्लभ मनुष्यशरीरको पाकर) अब तुम भक्तिपूर्वक मेरी ही पूजा करो।। | ఇక పుణ్యాత్ములైన బ్రాహ్మణులు, భక్తులైన రాజర్షులగురించి వేరే చెప్పాలా? (అందుకే) ఈ అనిత్యం మరియు సుఖరహిత లోకాన్ని పొందిన తరువాత (అంటే పరమ పురుషార్థం సాధనంగా మనిషి శరీరాన్ని పొందిన తరువాత), నీవు నన్ను భక్తిపూర్వకంగా సేవించు. |
kiṁ punar brāhmaṇāḥ puṇyā bhaktā rājarṣhayas tathā
Should I say anything more about the pious Brahmins and devoted royal sages? (Therefore) having attained this transient and joyless world (that is, having obtained the rare human body for the purpose of spiritual pursuit), you should worship Me with devotion.
anityam asukhaṁ lokam imaṁ prāpya bhajasva mām।।9.33।।
| मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु। मामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः।।9.34।। | మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు | మామేవైష్యసి యుక్త్వైవమాత్మానం మత్పరాయణః |
| तू मन्मना — मुझमें ही मनवाला हो। मद्भक्त — मेरा ही भक्त हो। मद्याजी — मेरा ही पूजन करनेवाला हो और मुझे ही नमस्कार किया कर। इस प्रकार चित्तको मुझमें लगाकर मेरे परायण — शरण हुआ तू मुझ,परमेश्वरको ही प्राप्त हो जायगा। | నన్నే స్మరించు, నా పట్ల భక్తితో ఉండు, నన్నే ఆరాధించుము, మరియు నన్నే నమస్కరించు, నీ మనస్సు మరియు శరీరము నాకు సమర్పించుటచే నీవు నన్నే పొందుతావు. |
man-manā bhava mad-bhakto mad-yājī māṁ namaskuru
Be absorbed in Me with your mind, be My devotee, perform your worship to Me alone, and offer your salutations to Me. By dedicating your mind to Me in this way, surrendering fully, you will attain Me, the Supreme Lord.
mām evaiṣhyasi yuktvaivam ātmānaṁ mat-parāyaṇaḥ।।9.34।।
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे राजविद्या राजगुह्ययोगो नाम नवमोऽध्यायः॥
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే రాజవిద్యా రాజగుహ్యయోగో నామ నవమోఽధ్యాయః॥
Om Tat Sat Iti, Thus ends the ninth chapter of the Srimad Bhagavad Gita, which is a part of the Upanishads, dealing with Brahmavidya (knowledge of the ultimate reality) and Yogashastra (science of yoga), titled “The Rāja-Vidyā Rāja-Guhya Yoga (Yoga of Royal Knowledge and Royal Secret,)” in the conversation between Lord Krishna and Arjuna.